Blog

Naturalizm

Istota naturalizmu tkwi nie tyle w temacie rodzajowym, ile w sposobie wyrażenia go — ujęcia życia… Dlatego z obowiązku tyl­ko historia sztuki wspomina GUSTAWA BUDKOWSKIEGO. Ten miał wszystko, czego brakowało innym, ale nie miał samodzielności i poczucia życia. Dlatego, mimo że z Petersburga, Dusseldorfu, Paryża, Rzymu wyniósł stosunkowo duży zapas wie­dzy, jednak nic umiał jej zużyć w sposób twórczy. Jego zimne, nie- odczute rodzajowe obrazy, jak „Wdowa” przed portretem męża, „Da­ma z psem”, „Paź”, wąchający łakomie kwiatek na piersiach mocno wydekoltowanej piękności, Włoszka klęcząca u konfesjonału „Przed spowiedzią” i konwencjonalne w kompozycji, poprawne w wy­konaniu, mało kolorystyczne — nie wnoszą do sztuki nic własnego, nic z tego, co się daje świeżością ducha i szczerością obserwacji. Continue reading

Romantyzm w Polsce cz.2

Odgrodzenie od Francji olbrzymim terenem Europy Środkowej odbieraliśmy wszelkie prądy początkowo droga pośrednią – przez Niemcy – początkowo w formie skażonej i ze znacznym opóźnieniem. Dopiero w XX w. utraciło swą siłę przyciągającą i malarze ruszyli do źródeł ruchu – do Paryża, do którego przedtem udało się trafić niewielu wybranym.
To co na Zachodzie nazywało się romantyzmem u nas w zasadzie nie istniało, przynajmniej w zakresie malarstwa. Nie było tu żadnych walk, nie wywieszano żadnych haseł, nie znano Rubensów i Tycjanów i nie upajano się ich kolorytem, nie zwracano do Wschodu i do wieków średnich po szaleństwo namiętności lub po przepych barw. Przemiana dokonał się w ciszy zupełnej. Continue reading

Romantyzm w Polsce cz.1

W pierwszej połowie XIX wieku puls sztuki polskiej był słaby – ledwo wyczuwalny. W drugiej połowie stulecia szybko wyrastają całe szeregi artystów pierwszorzędnych. Duch polski po swojemu pojmuje wszelkie nowe hasła i zdobycze. Nie maca one jego czystości – przeciwnie – dają mu nowe środki wypowiedzenia się. A chwila nadeszła, kiedy tego wypowiedzenia potrzebował i szukał. Świeżo przeżyty okres wielkiej poezji romantycznej podniecał jeszcze Psyche narodu i wyzwalał w niej nowe siły i potrzeby. Ale poezja wyczerpana zamilkła pozostawiając po sobie pustkę. Zapełniło ją malarstwo. Na wystawach międzynarodowych stwierdzono wobec świata odrębność i potęgę niespożytą ducha polskiego, twórczego mimo więzów niewoli. Continue reading